Dookólny punkt widzenia

Sprawdzian twierdzeń Raytheona w sprawie Wisły

David Berganini, prezes MEADS International

Dokonaliśmy analizy artykułu opublikowanego 13 kwietnia w Rzeczpospolitej przez wiceprezesa działu Zintegrowanych Systemów Obronnych firmy Raytheon, Johna P. Bairda. Pan Baird próbuje w nim besztać dr Karkoszkę pisząc, że “Podczas tak znaczącego programu jak „Wisła” jest szczególnie ważne, aby wszystkie strony dysponowały najświeższymi i opartymi na faktach informacjami.”

Jednakowoż, w duchu posiadania przez wszystkie strony owych “faktów”, kilka nieprecyzyjnych stwierdzeń wymaga omówienia i wyjaśnienia.

Siły Lądowe USA zobowiązały się użytkować system Patriot przynajmniej do 2048 r. i corocznie przeznaczają znaczące środki na jego utrzymanie i modernizację

Rzeczywistość – Podczas gdy jest prawdą, iż Stany Zjednoczone zamierzają użytkować system Patriot przez kilka nadchodzących lat, to nie jest prawdą, że na jego modernizację przeznaczono znaczące środki. Finansowanie programu badawczo-rozwojowego (R&D) Patriota pod nazwą Programu Ulepszania Produktu Patriot było przez Kongres obniżane przez trzy kolejne lata (lata finansowe 2013-2015). Cięcia funduszy sięgnęły w tym okresie 143 mln USD, czyli 57%, z powodu obaw o ocenę kosztów, wiarygodność kalendarza i danych o osiągach. W roku finansowym 2015 nastąpiło największe cięcie, w wysokości 97 mln USD, co pozostawiło zaledwie 57 mln USD na koncie badawczo-rozwojowym, dodatkowo obarczonych surowymi regułami ich wydatkowania. Na rok finansowy 2016 Pentagon zażądał 105,6 mln USD na R&D. Ten zmniejszony budżet przeznaczony ma być na konkretne zadania, z których żadne nie dotyczy modernizacji Patriota, a będzie jeszcze weryfikowany przez Kongres.

Odnośnie Sił Lądowych USA, to rozwiązanie oparte na systemie Patriot, podobne do projektu Patriot Next Generation (PNG) zwyczajnie nie jest realizowane. Strategia Sił Lądowych USA oparta jest na sieciocentrycznym rozwiązaniu zwanym Zintegrowaną Obroną Powietrzną i Antyrakietową (Integrated Air and Missile Defense IAMD), które skupia się na łączeniu w sieć oddzielnych komponentów. Stanowisko zarządzania walką przyszłego sieciocentrycznego IAMD zwie się Zintegrowanym Systemem Dowodzenia Walką (Integrated Battle Command System IBCS). Rozwój tej technologii zaczął się w 2006 r., a kontrakt na jego budowę wygrał w 2009 r. Northrop Grumman, pokonując Raytheona. Program IBCS trwa już szósty rok, wart jest 2,4 mld USD, a jego wprowadzenie planowane jest na 2018 r. Architekturę IBCS uzupełnić ma nowy radar, wyrzutnia i pocisk, wypełniając architekturę IAMD. Pociskiem tym jest produkowana przez Lockheed Martin rakieta PAC-3 MSE, która jest już w produkcji. Trzeba tylko wybrać radar i wyrzutnię.

Aby załatwić kwestie wyboru radaru i wyrzutni, Siły Lądowe USA rozpoczęły trwające rok badanie, zwane Analizą Alternatyw (AoA). Jej rezultatem będzie w 2016 r. program zamówieniowy, który wybierze konstrukcję radaru, nie wcześniej niż w 2017 r. Obrotowy, dookólny radar MEADS, tak samo jak lekka, dookólna wyrzutnia MEADS, są objęte tą analizą. Według ekspertów najbardziej prawdopodobnym wyborem będzie wyrzutnia MEADS, stąd prawdziwa konkurencja toczy się o radar.

Siły Lądowe USA wycofały finansowanie MEADS, gdyż system ten nie spełniał wymagań wojska.

Rzeczywistość – Decyzja o zaprzestaniu finansowania MEADS wynikała wyłącznie z przyczyn budżetowych. Wynika to jasno z opublikowanego przez Departament Obrony (DoD) oświadczenia z lutego 2011 r. Czytamy w nim “Stanów Zjednoczonych nie stać na zakup MEADS i jednoczesne wprowadzanie niezbędnych modernizacji do Patriota w ciągu nadchodzących dwóch dekad”. Dalej jest tam napisane “koszty dokończenia MEADS, jego rozwoju i zamówienia w celu ostatecznego zastąpienia Patriota wymagałyby jednocześnie znaczących inwestycji w utrzymanie i modernizację Patriota w ciągu najbliższych dwóch dekad. Te koszty łącznie są niemożliwe do poniesienia w obecnej sytuacji budżetowej Departamentu Obrony”.

Dla wsparcia tej decyzji Departament Obrony stwierdza: ”Stany Zjednoczone proponują, by skupić pozostałą aktywność na realizacji prac w celu ‘potwierdzenia koncepcji’ za pozostałe fundusze Porozumienia Międzyrządowego (MOU), które zapewni Niemcom i Włochom znaczące możliwości, a Stanom Zjednoczonym da opcję na przyszłość”. Trzeba przy tym zauważyć, że program MEADS rozpoczęto właśnie dlatego, że to Patriot nie spełniał – i nadal nie spełnia – amerykańskich wymagań. Dzisiaj Stany Zjednoczone prowadzą przegląd komponentów MEADS jako opcji na przyszłość, gdyż Patriot nie spełnia przyszłych wymagań Sił Lądowych USA.

Patriot jest jedynym systemem sprawdzonym w warunkach pola walki. System przeszedł swój chrzest bojowy w operacji “Pustynna Burza”, a później, głęboko zmodernizowany, w operacji “Iracka Wolność“.

Rzeczywistość – Patriota zaprojektowano w latach 1960-tych i 1970-tych w celu zwalczania sowieckich samolotów. Pierwsze wyrzutnie i radary, rozmieszczane od 1984 r. były jak na dzisiejsze standardy niezwykle ciężkie, ważyły po 40 ton i były w stanie patrzeć i strzelać tylko w jednym kierunku. Oprogramowanie było oparte na języku JOVIAL i zastrzeżone. W efekcie, znaczące ulepszenia systemu okazały się niemal niemożliwe, a z pewnością nie były tanie. Do dziś Patriot pozostaje ciężki, ukierunkowany sektorowo i nadal działa na bazie zamkniętego, zastrzeżonego oprogramowania opartego o kody JOVIAL. Te ograniczenia Patriota przetrwały cztery dekady.

Równie ważne jest to, że Patriot nie spełnia obecnych wymagań w Stanach Zjednoczonych. Pomimo wprowadzenia części ulepszeń do Patriota, nie zaowocowały one dookólnym systemem z otwartą architekturą i możliwościami “podłącz się i walcz” (plug and fight), który w dodatku byłby wysoce mobilny i zdolny do przewozu. Żadnego systemu bez tych cech nie można uznać za “głęboko zmodernizowany”.

Patriot jest jedynym system w 100% kompatybilnym z systemami NATO.

Rzeczywistość – Jest wiele systemów w krajach NATO, które są “w 100% kompatybilne” z innymi systemami krajów NATO. Sugestia, że tylko Patriot posiada tę cechę, zakłada wielką ignorancję czytelników ze strony pana Bairda. MEADS na przykład jest programem zarządzanym przez NATO i skonstruowanym, by być w 100% kompatybilnym ze standardami NATO i interoperacyjnym z systemami Sojuszu. Ta interoperacyjność została potwierdzona w czasie NATO-wskich ćwiczeń w 2013 i 2014 r., kiedy obrona powietrzna Niemiec i Włoch używała oprogramowania stanowiska dowodzenia MEADS dla konfiguracji komponentów bojowych złożonych z niemieckich Patriotów, włoskich SAMP/T i MEADS, w celu wygenerowania wspólnego obrazu sytuacji powietrznej i połączonego zwalczania zagrożeń w oparciu o wymagające scenariusze.

System ten jest de facto ewolucją i zachowa wiele elementów z obecnego systemu. Co więcej, niektóre elementy tego systemu już powstają, jak wspomniany radar AESA o polu widzenia 360 stopni.

Rzeczywistość – Raytheon kwestionował potrzebę dookólnego radaru przez ostatnie dwie dekady, mimo stwierdzenia takiej potrzeby na podstawie doświadczeń bojowych i jej potwierdzenia przez rząd Stanów Zjednoczonych. Gdy tylko powstały wątpliwości w polskim konkursie, sklecili koncepcyjny radar o pokryciu 360 stopni. PNG zawiera konstrukcję obecnego radaru, z dodaniem dwóch kolejnych płaszczyzn (anten), w celu zapewnienia ograniczonego pokrycia 360-stopniowego po bokach radaru. Nowym antenom nadal brak zdolności zwalczania pocisków balistycznych czy nowoczesnych pocisków samosterujących. Realna poprawa osiągów stoi pod znakiem zapytania, jako że podstawą przejścia na konstrukcję AESA była poprawa niezawodności działania.

Obecna wyrzutnia Patriota pozostała taka sama – sektorowa i niezdolna do dookólnego działania. Ponieważ w PNG każda antena musi mieć przypisane wyrzutnie, i tak już ograniczony zestaw wyrzutni Patriot będzie musiał być podzielony między te poszczególne trzy anteny, ze zdolnością zwalczania wyłącznie celów nadlatujących z ich sektora. W celu odparcia zmasowanego ataku, przy zdolności kierunkowego zwalczania celów przez ten system, mogą być potrzebne dodatkowe wyrzutnie.

To również oznacza, że pocisk PAC-3 MSE proponowany dla PNG, nie będzie w stanie wykorzystać wszystkich swoich możliwości. Jego tor lotu będzie ograniczony sektorem poszczególnych anten i pozbawiony możliwości atakowania celów w zakresie 360 stopni.

Raytheon wprowadza otwartą architekturę i zdolności sieciocentryczne – dla Korei Południowej. Baterie Patriota Nowej Generacji będą już posiadały te elementy, a pierwsze baterie dostarczane w konfiguracji 3+ będą również zmodernizowane i spełnią wymagania ministerstwa obrony narodowej.

Rzeczywistość – Otwarta architektura i zdolności sieciocentryczne muszą być wpisane w system od jego początkowej koncepcji. To nie jest coś, co dodaje się 40 lat później. Krytyczne części systemu Patriot, włączając w to radar i wyrzutnie, zostały opracowane z użyciem przestarzałego dziś oprogramowania JOVIAL, które pozostanie w PNG. JOVIAL nie był używany w innych aplikacjach od 30 lat. W efekcie, Raytheon musi utrzymywać osobnych programistów do utrzymania JOVIAL-a. Pozostali poddostawcy nie są w stanie zmieniać oprogramowania.

Dalej, superszybkie procesory i olbrzymie pojemności pamięci używane obecnie, nie były dostępne w początkach programu Patriot w latach 1970-tych. W rezultacie, kody wprowadzone w sprzęcie były zoptymalizowane dla oryginalnej konfiguracji, dla zapewnienia wymaganej szybkości i małego obciążenia. Dzisiaj zmiany w sprzęcie Patriota mogą spowodować olbrzymie i kosztowne reperkusje po stronie oprogramowania.

Aby rzeczywiście zmodernizować Patriota i osiągnąć otwartą architekturę, Raytheon musiałby ponownie zaprojektować cały system od nowa, aby umożliwić zmiany w sprzęcie i procesorze oraz wprowadzenie nowoczesnego, modułowego systemu oprogramowania. Ponieważ koszty są nie do zaakceptowania, rząd USA odmówił finansowania takiej ścieżki. To podstawowy powód dlaczego Stany Zjednoczone finansowały dwa zupełnie nowe programy rozwojowe, warte w sumie ponad 6 mld USD: wcześniej MEADS, a teraz IBCS.

Zobacz nowy film o MEADS przygotowany na MSPO 2015